29-03-10

Wie na de oorlog socialist werd (of bleef) kreeg vergiffenis.

Ik zou eens willen weten hoeveel aanhangers van de 'sociaal democraten' en 'Groen!' er uit een 'zwart nest' komen.
'Sociaal democraten' is de nieuwe naam voor socialisten, die dat woord niet graag meer gebruiken vanwege de slechte connotatie die het met zich meebrengt. Het nazisme (afkorting voor National Sozialisten).
Maar zelfs al ontkennen ze het later, ooit komt het toch uit...


Antwerps wetenschapper brengt dossier als eerste boven water

Staat verdacht jonge Hugo Claus van collaboratie


• woensdag 17 maart 2010

• • Auteur: Paul Demeyer

(Hugo Claus sprak openlijk over zijn 'zwarte' verleden en dat van zijn vader Jozef, maar het bestaan van een regelrecht collaboratiedossier is nieuw.)

Na de Tweede Wereldoorlog is tegen de 15-jarige Hugo Claus een collaboratiedossier geopend. Antwerps literatuurwetenschapper Kevin Absillis vond het dossier in het archief van het militair gerechtshof in Brussel.

"Mijn vader had geen nazi-sympathieën", zegt zoon Thomas Claus.

Paul Demeyer


Dossier 27082 over auteur Hugo Claus is geopend in het raam van het onderzoek naar de collaboratie van zijn vader. Jozef Claus had een drukkerij en was tijdens de oorlog lid van de partij VNV, die met de bezetter heulde. 'Het was in die tijd gebruikelijk dat het krijgsauditoraat ook gegevens verzamelde over kinderen van verdachte personen', zegt onderzoeker Kevin Absillis. 'Maar het dossier-Hugo Claus is miniem en bevat alleen kopieën van stukken uit het dossier van zijn vader.'

Het 'zwarte' verleden van Hugo Claus is al een hele tijd bekend. Bij het verschijnen van Het verdriet van België sprak de auteur openlijk over hoe hij door de straten van Kortrijk marcheerde in het uniform van de Nationaal-Socialistische Jeugd in Vlaanderen (NSJV), de Vlaams-nationale politieke jeugdbeweging.

Als vijftienjarige zou hij in Kortrijk in het uniform van de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen (NSJV) hebben geparadeerd, mét granaat en mes onder de koppelriem.
Het dossier tegen Claus junior werd geseponeerd, maar zijn vader moest gedurende jaren een taaie procesgang, met talloze beroepen, ondergaan. Ook Germaine Vanderlinden, mama Claus, deelde in de klappen. Omdat zij lid was geweest van de Duits-Vlaamse Arbeidsgemeenschap (DeVlag) én secretaresse en verpleegster voor de Kortrijkse afdeling van de Duitse vliegtuigenfabrikant ERLA, werd ze na de oorlog uit haar burgerrechten ontzet ( Staatsblad 27 januari 1947 met een lijst van uit hun burgerrechten te ontzetten personen).

Op kamp in Duitsland

'Hugo Claus is tijdens de oorlog ook naar de Kinderlandverschickung gestuurd in Mecklenburg. Dat was een soort vakantiekamp op het platteland waar kinderen wat konden aanscherpen in tijden van oorlogsellende. Ook daarover heeft de auteur openhartig gesproken én geschreven. Het enige nieuwe is het feit dat er überhaupt een collaboratiedossier tegen Claus is geopend, hoewel hij toen nog minderjarig was. Allicht ook daarom zijn de onderzoeken snel gestopt.'

Absillis bestudeerde het Clausdossier voor zijn boek over uitgeverij Manteau, Vechten tegen de bierkaai. 'Ook Angèle Manteau is na de bevrijding even in opspraak geraakt, maar net als in het geval van Hugo Claus en van bijna 300.000 andere Belgen is het nooit tot een proces gekomen. In mijn boek beschrijf ik onder meer de invloed van de oorlog en de repressie op de Vlaamse literatuurgeschiedenis', zegt Absillis.

Niet anti-Duitsland

Thomas Claus, de zoon uit Hugo's eerste huwelijk met Elly Overzier, is overduidelijk: 'Mijn vader had absoluut geen nazi-sympathieën. Inderdaad, hij was bij het NSJV, maar in die tijd waren er wel meer jongeren daarbij, zonder daarom nazistisch te zijn. Waarmee ik niet heb gezegd dat mijn vader anti-Duitsland was. Hij had zeker bewondering voor de Duitse literatuur.'

Om de effecten van de oorlog en de repressie in kaart te brengen, bestudeerde Absillis de gerechtelijke dossiers van enkele auteurs. Over de oorlogswandel van figuren als Gerard Walschap en Ernest Claes is al uitvoerig gepubliceerd, maar over Hugo Claus was tot dusver vooral bekend wat Claus zelf had verwerkt in zijn roman Het verdriet van België . Dat zijn vader Jozef na de oorlog met het gerecht in aanraking kwam, was geen geheim, maar over de uitkomst van het proces wisten we weinig. Dat er ook een dossier over Claus junior tevoorschijn kwam, was echter helemaal een verrassing.

Absillis : Er bestaan voor zover bekend geen foto's van Hugo Claus in uniform bijvoorbeeld. Je mag natuurlijk ook niet vergeten dat de woning en de drukkerij van de familie Claus in november 1944 in Kortrijk kort en klein zijn geslagen. Daarbij zijn mogelijk veel bezittingen verloren gegaan. Vader Claus was een van de eerste mensen die toen in Kortrijk zijn aangehouden. Er is een plaatselijke krant die na de bevrijding lijsten heeft gepubliceerd van collaborateurs en Jozef Claus staat in een van die eerste lijsten vermeld. Ik zou echter graag willen benadrukken dat, zoals ik ook schrijf in mijn boek, de periode tijdens en na de bezetting niet in louter witte of zwarte tinten te vatten valt. Het is cruciaal om goed voor ogen te houden dat omstandigheden die we achteraf als secundair zijn gaan beschouwen, toen als dwingend konden worden ervaren. En omgekeerd. Tijdens de vier jaar onder Duits militair bewind was in ieder geval de tegenstelling tussen democratie en totalitarisme veel vager dan ze dat later zou worden. Beschouwingen over de bezettingstijd en de zogeheten repressie hebben dus vooral behoefte aan sereniteit en nuance.



Ik vraag mij alleen af waarom sommigen vergeven worden voor hun jeugd- en andere zonden en anderen, tot aan het einde van hun leven worden belasterd en vervolgd.
Ik kom niet uit een zwart nest, maar toch begrijp ik dit niet.

14:14 Gepost door Janice Laureyssens in Algemeen | Permalink |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.